최근 수정 시각 : 2026-07-05 15:51:45

제2세계

2세계에서 넘어옴

국가 간 동맹 블록
제1세계 제2세계 제3세계

제2세계 관련 틀
[ 펼치기 · 접기 ]

#!style
.table {
    background: linear-gradient(to right, #002664, #000 40%, #000 60%, #cc0000);
    color: #fff;
    word-break: keep-all;
}
.table > tbody > tr:last-of-type > td {
    padding: 5px 0 0;
}
.folding {
    display: inline-table;
    min-width: 30%;
    min-height: calc(1.5em + 5px);
}
<tableclass=table> 냉전
{{{#!wiki class="folding"
{{{#!folding [ 국가 ]
{{{#!wiki style="margin: -5px -1px; letter-spacing: -.2px"
{{{#!wiki style="margin: -0px -10px -5px; min-height: calc(1.5em + 5px)"
{{{#!wiki style="display: inline-block; min-width: 33%"
{{{#000,#ddd {{{#!folding [ 자본주의 진영 ]
{{{#!wiki style="margin: -5px -1px -11px"
제1세계
맹주
유럽
· · · · · · · · · · · · · · ·
[[튀르키예|파일:튀르키예 국기.svg
튀르키예 ]]
· ·
아시아 & 오세아니아
· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·
아프리카
· · · · · · · · · ·
북아메리카
· · · · · · · · · · · · · · · ·
남아메리카
· · · · · · · · ·
}}}}}}}}}}}}
{{{#!folding [ 공산주의 진영 ]
{{{#!folding [ 비동맹 진영 ]
}}} ||
}}}
}}}
}}}
#!wiki class="folding"
{{{#!folding [ 주요 사건 ]
{{{#!wiki style="margin: -5px -1px; letter-spacing: -.2px"
||<tablebgcolor=#fff,#1c1d1f><tablecolor=#212529,#e0e0e0><colbgcolor=#000><colcolor=#fff><width=1%> '''제2차 세계 대전 직후[br]{{{-2 (1945~1947)}}}''' ||<width=9999>[[봉쇄 정책]] · [[언싱커블 작전]] · [[제2차 국공내전]] · [[철의 장막]] · [[그리스 내전]] · [[미소공동위원회]] · [[트루먼 독트린]] ||
|| '''전반부[br]{{{-2 (1947~1969)}}}''' ||[[마셜 플랜]] · [[1948년 체코슬로바키아 쿠데타]] · [[제1차 중동전쟁]] · [[베를린 봉쇄]] · [[티토-스탈린 결렬]] · [[소련의 미국개입유도설]] · [[6.25 전쟁]] · [[샌프란시스코 조약]] · [[1953년 동독 봉기]]  · [[쿠바 혁명]] · [[제네트릭스 계획]] · [[1956년 포즈난 시위]] · [[1956년 헝가리 혁명]] · [[제2차 중동전쟁]] · [[1958년 레바논 위기]] · [[진먼 포격전]] · [[스푸트니크 쇼크]] · [[콩고 위기]] · [[중소결렬]] · [[U-2 격추 사건]] · [[1962년 버마 군사반란]] · [[나는 베를린 시민입니다]] · [[존 F. 케네디 대통령 암살 사건]] · [[베트남 전쟁]] · [[캄보디아 내전]] · [[피그만 침공]] · [[쿠바 미사일 위기]] · [[제3차 중동전쟁]] · [[68 운동]] · [[프라하의 봄]] ([[다뉴브 작전]]) · [[브레즈네프 독트린]] · [[우주 경쟁]] · [[중국-소련 국경분쟁]] · [[매카시즘]] · [[상호확증파괴]] · [[죽의 장막]] · [[로젠버그 부부 간첩 사건]] · [[과테말라 내전]] · [[북예멘 내전]] · [[도파르 전쟁]] · [[해군 당포함 격침 사건]] ||
|| '''[[데탕트|{{{#fff  데탕트}}}]][br]{{{-2 (1969~1979)}}}''' ||[[닉슨 독트린]] · [[동방 정책]] · [[닉슨-마오쩌둥 회담]] · [[7.4 남북 공동 성명]] · [[핵확산금지조약]] · [[전략무기제한협정]] · [[제4차 중동전쟁]] · [[앙골라 내전]] · [[베트남 통일]] · [[판문점 도끼 만행 사건]] · [[독일의 가을]] · [[중일평화우호조약]] · [[이란 혁명]] · [[중국-베트남 전쟁]] · [[엘살바도르 내전]] · [[니카라과 혁명]] ||
|| '''후반부[br]{{{-2 (1979~1985)}}}''' ||[[흑묘백묘론]] · [[폴란드 계엄령]] · [[악의 제국 연설]] · [[그레나다 침공]] · [[이 장벽을 허무시오]] · [[소련-아프가니스탄 전쟁|소련-아프간 전쟁]] · [[이란-이라크 전쟁]] · [[SDI|스타워즈 계획]] · [[대한항공 007편 격추 사건]] · [[콘트라]] ||
|| '''냉전의 종식[br]{{{-2 (1985~1991)}}}''' ||[[글라스노스트 & 페레스트로이카]] · [[도이머이]] · [[체르노빌 원자력 발전소 폭발 사고]] · [[북방정책]] · [[1988 서울 올림픽]] · [[천안문 6.4 항쟁]] · [[베를린 장벽#s-6|베를린 장벽 붕괴]] · [[몰타 회담]] · [[동유럽 혁명|1989년 동유럽 혁명]] · [[예멘 통일]] · [[독일 재통일|동서독 통일]] · [[걸프 전쟁]] · [[8월 쿠데타]] · [[남북기본합의서]] · [[소련 붕괴]] ||
||<-2> '''[[탈냉전|{{{#fff 탈냉전}}}]]''' ||
}}}
}}}
#!wiki class="folding"
{{{#!folding [ 관련 문서 ]
{{{#!wiki style="margin: -5px -1px -11px; letter-spacing: -.2px"
||<tablewidth=100%><width=9999><tablebgcolor=#fff,#1c1d1f><bgcolor=#000> '''국제 기구''' ||
|| {{{#!wiki style="display: flex; padding-bottom: 5px; border-bottom: 1px solid #ccc; align-items: center; justify-content: center; gap: 10px" dark-style="border-color: #383d40"
{{{#!wiki
[[북대서양 조약 기구|[[파일:NATO 깃발.svg|height=30]][br]북대서양 조약 기구[br]{{{-2 NATO|OTAN}}}]]
}}}{{{#000,#ddd ·}}}{{{#!wiki
[[바르샤바 조약 기구|[[파일:바르샤바 조약기구 로고.svg|height=30]][br]바르샤바 조약 기구[br]{{{-2 ОВД|WP}}}]]
}}}
}}}{{{#!wiki style="padding-top: 5px"
[[미주상호원조조약|TIAR]] {{{#000,#ddd ·}}} [[동남아시아 조약 기구|SEATO]] {{{#000,#ddd ·}}} [[태평양 안전 보장 조약|ANZUS]] {{{#000,#ddd ·}}} [[중앙 조약 기구|CENTO]] {{{#000,#ddd |}}} [[경제상호원조회의|경제상호원조회의(СЭВ | COMECON)]]
}}} ||
||<bgcolor=#000> '''군사 대결 구도''' ||
|| [[미군 vs 소련군]] ||
}}}}}}
||
<nopad> {{{#!wiki style="padding-top: 5px; background: linear-gradient(to right in oklch, #1369a3, #000 40% 60%, #e63a1a); color: #fff"
{{{#!wiki style="display: inline-table; min-width: 40%; min-height: calc(1.5em + 5px)"
{{{#!folding [ 주요 사건 ]
{{{#!wiki style="margin: -5px -1px; letter-spacing: -.05em"
발생 시점순, 세부 진행 사항은 각 문서 참고
<colbgcolor=#000><colcolor=#fff>2017년 이전남오세티야 전쟁 · 북한의 2차 핵실험 · 대청해전 · 천안함 피격 사건 · 센카쿠 열도 중국 어선 충돌 사건 · 연평도 포격전 · 제1차 리비아 내전 · 시리아 내전 · 2012년 가자 전쟁 · 북한의 3차 핵실험 · 유로마이단 혁명 · 2014년 크림 위기 · 돈바스 전쟁 · 2014년 가자 전쟁 · 2014년 홍콩 민주화 운동 · 예멘 내전 · 2015년 미국-쿠바 수교 · 북한의 4차 핵실험 · 북한의 5차 핵실험 · 북한의 6차 핵실험
2018년세르게이 스크리팔 암살 미수 사건 · 미중 무역 전쟁 (화웨이 규제 명령) · 미국-캐나다·멕시코 무역 전쟁 · 아르테미스 계획
2019년2019년 베네수엘라 정치 위기 · 2019년 홍콩 민주화 운동 (홍콩 보안법 논란 · 홍콩 인권 민주주의 법 · 영국 정부의 대응)
2020년바그다드 국제공항 공습 · 라이언에어 4978편 벨라루스 강제착륙 사건 · 남북공동연락사무소 폭파 사건 · 알렉세이 나발니 독살 미수 사태 · 2020년 벨라루스 시위 · 2020년 아르메니아-아제르바이잔 전쟁 · 호주-중국 무역 분쟁
2021년미얀마 내전 · 2021년 가자 전쟁 · 벨라루스-EU 국경 위기 · 2021년 아프가니스탄 철수
2022년2022년 카자흐스탄 시위 · USS 칼 빈슨함 F-35C 추락 사고 · 러시아의 우크라이나 침공 · 2022년 세르비아-코소보 분쟁 · 제4차 대만 해협 위기 · 2022년 이란 시위 · 중국 제로 코로나 반대 시위 · 중국의 국외 불법 경찰조직 운영 발각 (국내 사례)
2023년중국 정찰풍선 사건 · 미국 국방부 기밀문건 유출 사태 · 북한 천리마-1 발사 사건 · 워싱턴 선언 · 2023년 수단 내전 · 2023년 니제르 위기 · 북러 정상회담 · 이스라엘-하마스 전쟁 (이스라엘-헤즈볼라 전쟁 · 홍해 위기 · 진실의 약속 작전)
2024년알렉세이 나발니 사망 사건 · 2024년 가자 분쟁 · 2024년 북한의 경의선·동해선 남북 연결도로·철도 폭파 사건 · 북러 정상회담 · 한국-쿠바 수교 · 북한의 러시아-우크라이나 전쟁 참전 · 2024년 시리아 반군 공세 (다마스쿠스 함락) · 이스라엘의 시리아 침공
2025년트럼프 행정부의 영토확장 계획 · 2025년 세계 무역 전쟁 (미중 무역 전쟁 · 미국-캐나다·멕시코 무역 전쟁 · 대한민국의 대응) · 미국-우크라이나 광물 협정 · 한국-시리아 수교 · 2025년 11월 인도-파키스탄 분쟁 · 12일 전쟁 · 태국-캄보디아 국경분쟁 · 개성 무인기 침투 사건 · 켄싱턴 협정 · 2025년 미국-베네수엘라 위기 · 2025년 러시아의 나토 도발 (러시아의 폴란드 도발) · 전략적 상호방위조약 · 2025년 파키스탄-아프가니스탄 분쟁 · 2025-2026년 중일 갈등 · 2025-2026년 남예멘 공세 · 2025년 쓰촨성 시위 · 2025-2026년 이란 반정부 시위
2026년미국의 베네수엘라 공습 · 2026년 미국-쿠바 위기 · 2026년 중동 위기 · 미국-이란 전쟁 · 2026년 파키스탄-아프가니스탄 분쟁 · 2026년 레바논 전쟁 · 2026년 에너지 위기 }}}}}}}}}{{{#!wiki style="display: inline-table; min-width: 40%; min-height: calc(1.5em + 5px)"
{{{#!folding [ 관련 문서 ]
{{{#!wiki style="margin: -5px -1px -11px"
국제 기구
NATO | OTAN
}}}]]
ОДКБ | CSTO
}}}]]
上合组织 | ШОС
}}}]]
제1세계유럽연합 · 유엔군사령부 · Quad · 파이브 아이즈 · AUKUS · CANZUK · CHIP4 · IPEF · MSMT · IMEEC · TIAR · GUAM
제2세계독립국가연합(СНГ/CIS) · 집단 안보 조약 기구(ОДКБ/CSTO) · 유라시아 경제 연합(ЕАС/EAEU)
관련 틀
틀:2020년대 이스라엘-저항의 축 갈등 · 틀:2023년 이스라엘-하마스 전쟁 · 틀:2020년대 사헬 쿠데타 · 틀:러시아-우크라이나 전쟁}}}}}}}}}}}}
제2세계
第二世界 | Second world
파일:국가 간 동맹 블록.svg
빨간 지역이 1975년 기준 제2세계에 소속된 국가들이다.[1][2]

1. 개요2. 역사3. 냉전기 제2세계 국가 목록
3.1. 맹주3.2. 동맹국
4. 신냉전 시대의 반서방 진영
4.1. 목록

1. 개요

제2세계소련미국냉전으로 대립하던 시절 소련동유럽 국가들이 중심이 되어 세운 동맹 블록을 말한다. 명칭상 편의성 때문에 사회주의 사상의 최종 단계인 '공산주의'의 명칭을 따 '공산권', '공산 진영'이라고 부르는 경우가 많다. 다만 제2세계 국가들은 스스로를 '민주진영'이라 불렀으며, 제1세계 국가들은 '제국진영'이라 불렀다.

공산주의 국가일지라도 소련과의 관계가 틀어져 자본주의 진영과 사회주의 진영과의 대립에 중립을 표방한 국가는 제외된다. 즉, 유고슬라비아 사회주의 연방 공화국이나 알바니아 사회주의 인민공화국은 소련과의 관계가 벌어지기 전까지는 제2세계였지만 이후에는 제3세계로 분류되었다.

넓게는 중국베트남을 비롯한 아시아권의 공산주의 국가들이나 북아메리카권의 쿠바, 아프리카권의 에티오피아 등 기타 대륙의 공산주의 국가들이 포함되기도 하는데 이들 중 중국과 같이 소련과는 독자적인 공산주의 노선을 지향하는 국가를 간혹 제2세계가 아닌 제3세계로 분류하기도 한다. 특히 중국은 반둥 회의에 참석하는 등 꽤 오래 전부터 이미 제3세계를 지향하는 행보를 보였다. 반대로 나세르 시절 이집트[3]바트주의 시리아, 리비아 아랍 자마히리야, 알제리, 동튀르키스탄 제2공화국, 기니처럼 공산 국가가 아니지만 친소적인 제3세계 국가들이 간혹 제2세계로 분류되는 경우도 있다.[4] 이들 중 시리아는 소련군 기지가 있기도 했고 소련과의 깊은 관계 때문에 사실상 동구권 대우를 받았다.

2. 역사

제2차 세계 대전 직후에는 제2세계의 전후 복구 속도가 워낙 빨라[5] 제1세계에 경이로움과 동시에 긴장감을 느끼게 하기도 했다.[6]

1960년대 중반 이후에는 제1세계의 경제발전 속도가 더 빨라진 한편 제2세계는 대부분 정체되었지만 예외적으로 소련, 체코슬로바키아, 동독처럼 당시 선진국 반열에 드는 부국들도 있었다.
동유럽권 제2세계는 소련이 주도했지만 몇몇 국가에서는 소련의 영향력에서 벗어나려는 시도가 있었는데 1953년 동독 봉기, 1956년 헝가리 혁명, 프라하의 봄 등 일부 동구권에서는 소련에 반대하는 시민운동이 일어났다. 그나마 중국, 유고슬라비아처럼 처음부터 소련의 영향력에 있지 않았던 국가들은 거의 냉전 초기부터 독자노선을 걸었다. 유고슬라비아는 제3세계 운동의 지도자격 국가 중 하나였고 중국은 제3세계 운동에 기웃거리다가 중소결렬 이후 핑퐁 외교를 통해 미국과 밀월관계에 들어갔다. 이 때 민주 캄푸치아같은 친중계 사회주의 국가들도 중국의 외교관계를 따라가 미국의 지원을 받기도 했다. 소말리아 민주공화국오가덴 전쟁 당시 에티오피아 인민민주공화국의 손을 들어준 공산권에 반감을 갖고 미국과 중국에 가까워졌다. 엔베르 호자 집권기의 알바니아 사회주의 인민공화국은 소련, 중국에 모두 반기를 들어 제3세계로 이탈했다.
파일:글로벌 노스 사우스.jpg
글로벌 노스(파란색, 북반부에 속한 중심부 선진국, 제1세계)와 글로벌 사우스(빨간색, 남반부에 소재하는 저개발국, 구 제3세계와 비동맹권), 다만 러시아, 튀르키예, 카자흐스탄, 몇몇 동유럽 국가[7] 등 일반적으로 선진국에 포함되지 않는 국가들도 파란색으로 칠해져 있으니 유의할 것.

1990년대에 냉전소련 붕괴, 동유럽 혁명 등 제2세계 공산권의 붕괴로 끝남에 따라 현실공산주의 국가는 거의 사라졌고[8] 경제 이념에 따라 국제 정세를 구분 짓는 것은 큰 의미가 없어졌다. 대신 그저 선진국이면 제1세계, 저개발국(후진국)이면 제3세계로 구분하는 것이 일반적이게 되었다.# 주로 북부에 위치한 국가들이 잘 산다고 하여[9] 이 대립을 남북문제라고도 칭한다.

3. 냉전기 제2세계 국가 목록

3.1. 맹주


  • #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[소련|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:소련 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    소련}}}{{{#!if 출력 != null
    소련}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    소련}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    소련}}}}}}]]

  • #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[중국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:중국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    중국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1969)

3.2. 동맹국

  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    그레나다 인민 혁명 정부}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    그레나다 인민 혁명 정부}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[그레나다|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:그레나다 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    그레나다}}}{{{#!if 출력 != null
    그레나다 인민 혁명 정부}}}}}}]]
    (~1983)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[기니|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기니 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기니}}}{{{#!if 출력 != null
    기니 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    기니 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    기니 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[기니비사우|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기니비사우 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기니비사우}}}{{{#!if 출력 != null
    기니비사우 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    기니비사우 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    기니비사우 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[남예멘|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:남예멘 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    남예멘}}}{{{#!if 출력 != null
    예멘 인민 민주 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    예멘 인민 민주 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    예멘 인민 민주 공화국}}}}}}]]
    (남예멘)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[니카라과|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:니카라과 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    니카라과}}}{{{#!if 출력 != null
    니카라과 국가 재건 군정}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    니카라과 국가 재건 군정}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    니카라과 국가 재건 군정}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[동독|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:동독 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    동독}}}{{{#!if 출력 != null
    독일민주공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    독일민주공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    독일민주공화국}}}}}}]]
    (동독) (~1990)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[라오스|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:라오스 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    라오스}}}{{{#!if 출력 != null
    라오 인민 민주주의 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    라오 인민 민주주의 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    라오 인민 민주주의 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[루마니아 사회주의 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:루마니아 사회주의 공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    루마니아 사회주의 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1989)[10]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[마다가스카르 민주 공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:마다가스카르 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    마다가스카르 민주 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[마하바드 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:마하바드 공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    마하바드 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1947)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[말리|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:말리 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    말리}}}{{{#!if 출력 != null
    말리 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    말리 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    말리 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[모잠비크 인민공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:모잠비크 인민공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    모잠비크 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1990)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[몽골 인민공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:몽골 인민공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    몽골 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1990)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[민주 캄푸치아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:민주 캄푸치아 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    민주 캄푸치아}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1979) /
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[캄푸치아 인민공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:캄푸치아 인민공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    캄푸치아 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1989)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[바누아투|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:바누아투 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    바누아투}}}{{{#!if 출력 != null
    바누아투 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    바누아투 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    바누아투 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[베냉 인민공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:베냉 인민공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    베냉 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1990)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[베트남 민주 공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:베트남 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    베트남 민주 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (북베트남) /
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[베트남|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:베트남 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    베트남}}}{{{#!if 출력 != null
    베트남 사회주의 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    베트남 사회주의 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    베트남 사회주의 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[불가리아 인민 공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:불가리아 인민 공화국 국기(1971–1990).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    불가리아 인민 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1990)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    조선민주주의인민공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    조선민주주의인민공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[북한|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:북한 국기(1948-2026).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    북한}}}{{{#!if 출력 != null
    조선민주주의인민공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    사회주의 에티오피아 임시 군사정부}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    사회주의 에티오피아 임시 군사정부}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[데르그|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:에티오피아 국기(1975-1987).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    데르그}}}{{{#!if 출력 != null
    사회주의 에티오피아 임시 군사정부}}}}}}]]
    /
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[에티오피아 인민민주공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:에티오피아 인민민주공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    에티오피아 인민민주공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    세이셸 공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    세이셸 공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[세이셸|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:세이셸 국기(1977-1996).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    세이셸}}}{{{#!if 출력 != null
    세이셸 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[소말리아 민주공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:소말리아 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    소말리아 민주공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1977)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[수단 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:수단 공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    수단 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    시리아 아랍 공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    시리아 아랍 공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[바트주의 시리아|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:시리아 국기(1980-2024).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    바트주의 시리아}}}{{{#!if 출력 != null
    시리아 아랍 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[아제르바이잔 인민정부|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:아제르바이잔 인민정부 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    아제르바이잔 인민정부}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1946)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[아프가니스탄 민주 공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:아프가니스탄 민주 공화국 국기(1987–1992).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    아프가니스탄 민주 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[알바니아 사회주의 인민 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:알바니아 사회주의 인민 공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    알바니아 사회주의 인민 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1968)
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[알제리|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:알제리 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    알제리}}}{{{#!if 출력 != null
    알제리 인민 민주 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    알제리 인민 민주 공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    알제리 인민 민주 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[앙골라 인민공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:앙골라 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    앙골라 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[유고슬라비아 사회주의 연방 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:유고슬라비아 사회주의 연방 공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    유고슬라비아 사회주의 연방 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1948)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[체코슬로바키아 사회주의 공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:체코 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    체코슬로바키아 사회주의 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1990)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    카보베르데 공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    카보베르데 공화국}}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[카보베르데|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:카보베르데 국기(1975-1992).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    카보베르데}}}{{{#!if 출력 != null
    카보베르데 공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[콩고 인민공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:콩고 인민공화국 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    콩고 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
  • \
    #!if 행정구 == null && 속령 == null
    [[쿠바|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:쿠바 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    쿠바}}}{{{#!if 출력 != null
    쿠바 제2공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 속령 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 특별행정구기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    행정구}}}{{{#!if 출력 != null
    쿠바 제2공화국}}}}}}]]
    #!if 국명 == null && 행정구 == null
    [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    속령}}}{{{#!if 출력 != null
    쿠바 제2공화국}}}}}}]]
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[폴란드 인민공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:폴란드 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    폴란드 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1989)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[투바 인민공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:투바 인민 공화국 국기(1943-1944).svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    투바 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1944)
  • \
    #!if 깃발 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 문서 == null
    [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일: 깃발.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    #!if 기 == null && 깃발 == null
    [[헝가리 인민공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
    {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
    [[파일:헝가리 국기.svg|width=30]]}}} {{{#!if 출력 == null
    헝가리 인민공화국}}}{{{#!if 출력 != null
    }}}}}}]]
    (~1989)

4. 신냉전 시대의 반서방 진영

파일:상세 내용 아이콘.svg   자세한 내용은 반서방 문서
#!if (문단 == null) == (앵커 == null)
를
#!if 문단 != null & 앵커 == null
의 [[반서방#s-|]]번 문단을
#!if 문단 == null & 앵커 != null
{{{#!if 문서명 = 문서명 != null ? 문서명 : calleeTitle
의 [[반서방#|]] 부분을}}}
참고하십시오.
신냉전 시대에는 러시아중국을 필두로 하는 반서방 국가를 의미하기도 한다.

냉전기 제1세계-제2세계가 자본주의공산주의라는 이데올로기를 통해 비교적 뚜렷이 구분되었던 것과는 다르게 냉전 이후의 반서방 국가들은 각자의 국익을 위해 서방을 배척하는 것으로 분류된다. 여전히 중국, 북한, 쿠바처럼 공산당 일당 독재 체제가 유지되는 국가들이 있지만 반례가 더 많으며, 베트남만 봐도 공산당 일당 독재 국가이긴 하지만 제2세계 반서방 진영에 속하지는 않는다.[11]

이들 중 영향력 있는 국가의 상당수가 권위주의적 독재 체제를 유지하고 있기 때문에 대중이나 언론 등지에서는 흔히 "권위주의 진영"으로 칭하기도 한다. 대다수의 반서방 국가가 민주주의를 배척하고 권위주의적 독재 성향이 강한 것은 사실이지만[12] 이들 중에는 민주주의 체제를 가진 국가도 있으며[13] 반대로 제1세계에도 독재 국가 및 권위주의 국가는 존재하므로[14] 구 냉전 시기처럼 단순히 자유주의ㆍ민주주의 진영 vs 권위주의ㆍ사회주의 진영의 대결 구도로만 보기는 어렵다.

2022년 러시아의 우크라이나 침공 이후 군사 마이너 갤러리에펨코리아를 위시한 일부 인터넷 커뮤니티에서 이들을 "레드팀"이라고 일컫는 경우가 있긴 하다. # 그렇게 분류할 경우 친서방 국가는 반대로 "블루팀"이라고 칭한다. 워게임: 레드 드래곤에 그 기원을 둠이 유력하나, 확실하진 않다. # 다만 이러한 용어는 외교를 지나치게 이분법적으로 본다는 비판이 있다. 오늘날 신냉전 시대의 외교는 각자도생적 성향이 강하기 때문에 냉전 시대처럼 편이 확실하게 둘로 갈라지지 않기 때문이다.

4.1. 목록

냉전 시대의 제2세계와 신냉전 시대의 제2세계는 구성하는 국가들은 비슷하지만 완전히 같지는 않다.
  • \ 공산주의 포기 혹은 시장경제 인정과 함께 제2세계를 이탈한 국가: 벨라루스를 제외한 대다수 구소련권이 해당된다.
    • \ 발트 3국[15],
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[조지아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:조지아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      조지아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[아제르바이잔|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:아제르바이잔 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      아제르바이잔}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[우크라이나|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:우크라이나 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      우크라이나}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[카자흐스탄|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:카자흐스탄 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      카자흐스탄}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[우즈베키스탄|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:우즈베키스탄 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      우즈베키스탄}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[타지키스탄|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:타지키스탄 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      타지키스탄}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[키르기스스탄|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:키르기스스탄 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      키르기스스탄}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[몰도바|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:몰도바 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      몰도바}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[이치케리야 체첸 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:이치케리야 체첸 공화국 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      이치케리야 체첸 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[투르크메니스탄|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:투르크메니스탄 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      투르크메니스탄}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 대다수의 구소련권 국가들이 소련 붕괴와 함께 제2세계를 이탈했다. 단, 중앙아시아 국가들은 필요할 때는 러시아 및 중국과도 협력하는 모습을 보이며 투르크메니스탄은 영세중립국을 자처한다. 이치케리야 체첸 공화국제2차 체첸 전쟁 후 사실상 무력 병합되어 러시아에 재편입된다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[루마니아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:루마니아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      루마니아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 깃발 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      체코슬로바키아}}}}}}]]
      #!if 기 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 깃발.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      체코슬로바키아}}}}}}]]
      #!if 기 == null && 깃발 == null
      [[체코슬로바키아 연방공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:체코 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      체코슬로바키아 연방공화국}}}{{{#!if 출력 != null
      체코슬로바키아}}}}}}]]
      [16],
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[불가리아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:불가리아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      불가리아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[폴란드|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:폴란드 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      폴란드}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[헝가리|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:헝가리 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      헝가리}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      , 통일
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[독일|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:독일 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      독일}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      .
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[베트남|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:베트남 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      베트남}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 도이머이 선언 및 중국 견제를 위해 미국과 협력한다. 단, 러시아와의 협력을 완전히 놓지는 않았으며 중국과 교류를 완전히 끊은 것 역시 아니다.[17]
    • \
      #!if 깃발 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      에티오피아}}}}}}]]
      #!if 기 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 깃발.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      에티오피아}}}}}}]]
      #!if 기 == null && 깃발 == null
      [[에티오피아 과도정부|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:에티오피아 국기(1991-1996).png|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      에티오피아 과도정부}}}{{{#!if 출력 != null
      에티오피아}}}}}}]]
      : 멩기스투 하일레 마리암에티오피아 인민민주공화국멜레스 제나위가 세운 에티오피아 인민혁명민주주의전선(EPRDF)에게 무너지며 이탈했다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[몽골|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:몽골 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      몽골}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 동유럽 혁명과 연계하여 터진 1990년 몽골 혁명이 무혈로 성공, 몽골인민혁명당이 스스로 체제를 전환하며 제2세계를 이탈하여 자유민주주의 국가로 전환되었다. 단 중국 및 러시아와 인접해 있는 내륙국이고 주 수입이 자원 수출인 이상 둘과의 협력 관계를 완전히 끊지는 않았다. 대신 미국, 일본, 대한민국, 튀르키예 등과의 협력 역시 강화하며 원교근공을 노리고 있다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[세이셸|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:세이셸 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      세이셸}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 프랑스알베르 르네 정권은 소련 붕괴 후 기존에 표방하던 인도양 사회주의에서 사회민주주의로 전환했다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[카보베르데|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:카보베르데 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      카보베르데}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[바누아투|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:바누아투 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      바누아투}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[소말리아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:소말리아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      소말리아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 소말리아 민주공화국이던 시절 오가덴 전쟁에서 소련의 에티오피아 지원에 불만을 품고 이미 제2세계를 이탈했다. 단 이후 시아드 바레 정권의 지속적인 인권침해로 미국으로부터 지원과 원조가 전면적으로 끊기고 정권도 1991년 붕괴했다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[모잠비크|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:모잠비크 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      모잠비크}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[앙골라|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:앙골라 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      앙골라}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[콩고 공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:콩고 공화국 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      콩고 공화국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[베냉|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:베냉 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      베냉}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 냉전 시기 공산국가로써 아프리카에서 소련의 지원을 받았던 대표적인 국가들. 마르크스-레닌주의를 포기하며 세계 각국의 인프라 투자를 받아들였다.
    • \
      #!if 깃발 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 깃발.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 깃발 == null
      [[마다가스카르 제3공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:마다가스카르 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      마다가스카르 제3공화국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 총파업이 발생하여 디디에 라치라카가 체제를 전환했다.
    • \
      #!if 깃발 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 깃발.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 깃발 == null
      [[아프가니스탄 이슬람국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:아프가니스탄 이슬람국 국기(1992-1996).svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      아프가니스탄 이슬람국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 모하마드 나지불라의 민주공화국 정권을 축출한 이후 들어선 아프간의 무자헤딘 정권.

  • \ 한편 공산권 시절부터 지금까지 반서방 진영에 남아있는 세력도 있다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[러시아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:러시아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      러시아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 보리스 옐친 초기에는 서방과 관계가 크게 나쁘지 않았으나 유고슬라비아 전쟁, 동구권 국가들의 NATO 가입 등의 일을 겪으며 최종적으로는 반서방 진영을 다시금 이끄는 국가가 되었다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[벨라루스|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:벨라루스 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      벨라루스}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[아르메니아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:아르메니아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      아르메니아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[트란스니스트리아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:트란스니스트리아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      트란스니스트리아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[압하지야|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:압하지야 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      압하지야}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[남오세티야|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:남오세티야 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      남오세티야}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 구소련 국가 중 드물게 반서방 진영에 계속 남아 있는 국가들. 더 이상 공산주의 경제 체제를 유지하지는 않지만 여전히 친러로 남아있다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[북한|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:북한 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      북한}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[쿠바|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:쿠바 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      쿠바}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[라오스|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:라오스 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      라오스}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[캄보디아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:캄보디아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      캄보디아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      [18],
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[알제리|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:알제리 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      알제리}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[말리|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:말리 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      말리}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[니카라과|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:니카라과 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      니카라과}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[기니|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기니 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기니}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
    • \
      #!if 깃발 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 깃발.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 깃발 == null
      [[바트주의 시리아|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:시리아 국기(1980-2024).svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      바트주의 시리아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 하페즈 알아사드가 1990년대 초반 들어 잠깐동안 서방과의 관계 개선을 시도했다. 그러나 아들인 바샤르 알아사드 대에 시리아 내전이 터지면서 다시 무위로 돌아갔다. 2024년이 되어서야 2024년 시리아 반군 공세바샤르 알아사드 정권이 무너지며 강제 이탈했다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[리비아 아랍 자마히리야|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:리비아 아랍 자마히리야 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      리비아 아랍 자마히리야}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 시리아와 마찬가지로 시대가 변하자 서방과의 관계 개선을 시도했다. 그러나 제1차 리비아 내전으로 정권이 이전보다 더 전제화되면서 일련의 관계 개선 시도가 다시 무위로 돌아갔고 결국 내전 끝에 패배하여 멸망했다.
  • \ 반대로 냉전 시기에는 친서방이었다가[19] 반서방으로 돌아선 국가들도 있다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[중국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:중국 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      중국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 반소 시절 서방과의 밀월을 종료하고 반서방으로 돌아선 대표적인 국가. 유고슬라비아 전쟁 당시 미국의 중국 대사관 폭격을 계기로 본격적으로 반미로 돌아섰다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[이란|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:이란 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      이란}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 1979년 이란 혁명을 계기로 이란 제국이 무너지며 반서방 진영으로 전환되었다. 단, 호메이니가 살아있던 시절에는 완벽한 종교국가로서 반공 성향도 강해서 제2세계라고 보기는 어려웠고 본격적인 중-러와의 접촉은 그 이후에 이루어졌다.[20]
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[세르비아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:세르비아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      세르비아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      (
      #!if 깃발 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      기 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 문서 == null
      [[틀:깃발|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 깃발.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      깃발 명칭}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 기 == null && 깃발 == null
      [[유고슬라비아 연방공화국|{{{#!wiki tag="span" style="color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:세르비아 몬테네그로 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      유고슬라비아 연방공화국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[세르비아 몬테네그로|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:세르비아 몬테네그로 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      세르비아 몬테네그로}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ): 전신인 유고슬라비아 사회주의 연방공화국은 공산주의 국가긴 하지만 반소 제3세계 진영이었던 반면 세르비아는 러시아와의 관계는 원만하지만 유럽연합 가입에 관심을 보이고 있으며[21] 2022년 러시아의 우크라이나 침공에서 우크라이나의 영토 보전을 지지하는 등[22] 제2세계와의 결속력이 약하다.[23]
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[베네수엘라|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:베네수엘라 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      베네수엘라}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 본래 베네수엘라 제4공화국 시기에는 친미 국가였으나 우고 차베스 집권 이후로 완전한 반미, 반서방 국가로 바뀌었다.
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[볼리비아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:볼리비아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      볼리비아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
    • \ 아프리카의 많은 국가들:
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[에리트레아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:에리트레아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      에리트레아}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[중앙아프리카공화국|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:중앙아프리카공화국 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      중앙아프리카공화국}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[모리타니|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:모리타니 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      모리타니}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      ,
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[우간다|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:우간다 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      우간다}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      [24],
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[짐바브웨|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:짐바브웨 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      짐바브웨}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      등.
      • \ 쿠데타 벨트 국가들:
        #!if 행정구 == null && 속령 == null
        [[니제르|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
        {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
        [[파일:니제르 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
        니제르}}}{{{#!if 출력 != null
        }}}}}}]]
        #!if 국명 == null && 속령 == null
        [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
        {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
        [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
        행정구}}}{{{#!if 출력 != null
        }}}}}}]]
        #!if 국명 == null && 행정구 == null
        [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
        {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
        [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
        속령}}}{{{#!if 출력 != null
        }}}}}}]]
        ,
        #!if 행정구 == null && 속령 == null
        [[부르키나파소|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
        {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
        [[파일:부르키나파소 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
        부르키나파소}}}{{{#!if 출력 != null
        }}}}}}]]
        #!if 국명 == null && 속령 == null
        [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
        {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
        [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
        행정구}}}{{{#!if 출력 != null
        }}}}}}]]
        #!if 국명 == null && 행정구 == null
        [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
        {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
        [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
        속령}}}{{{#!if 출력 != null
        }}}}}}]]
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[미얀마|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:미얀마 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      미얀마}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
    • \
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[아프가니스탄|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:아프가니스탄 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      아프가니스탄}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      : 2021년 아프가니스탄 탈레반 공세로 친미 아프가니스탄 이슬람 공화국 정권이 무너지며 반서방 진영으로 전환되었다. 반면 러시아로부터는 정식 국가 인정을 받았다.
    • \ 하마스가 지배하는
      #!if 행정구 == null && 속령 == null
      [[팔레스타인|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일:팔레스타인 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      팔레스타인}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 속령 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      행정구}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      #!if 국명 == null && 행정구 == null
      [[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
      {{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
      [[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
      속령}}}{{{#!if 출력 != null
      }}}}}}]]
      가자 지구 지역 등

[1] 포르투갈령 모잠비크, 포르투갈령 앙골라프랑스령 지부티, 스페인령 사하라, 로디지아, 네덜란드령 기아나, 남서아프리카 위임통치령, 이란 제국, 남아프리카 공화국이 제1세계 영역으로 나왔다. 알다시피 이들 지역은 이후 제3세계가 되었다. 모잠비크앙골라는 독립 이후 모잠비크 인민공화국, 앙골라 인민공화국으로 공산화되어 1990년대까지 제2세계에 속해 있었다. 에티오피아는 1974년 공산쿠데타로 에티오피아 인민민주공화국이 되어 제2세계에 소속되었다. 예멘대한민국처런 남북분단은 되었지만, 대한민국과는 반대로 남쪽이 제2세계, 북쪽이 제1세계이다.[2] 남아프리카 공화국은 독립 국가였지만 백인 정권이 아파르트헤이트라는 인종차별 정책을 펴며 반공주의 노선을 걸었기 때문에 제3세계, 아프리카와는 완전히 단절되어 있었다.[3] 이집트 공화국아랍 연합 공화국.[4] 특히 무아마르 카다피 시절의 리비아는 친소적인 외교 정책을 폈기 때문에 공산주의 국가라는 오해를 사지만 이는 카다피의 반미 정책 때문이고 리비아 국내에서 공산주의자들은 많은 탄압을 받았다. 소련과 많은 군사적 교류를 했던 나세르의 이집트도 마찬가지였다.[5] 대표적으로 빠르면서도 거의 완벽하게 복구되어 유네스코 문화유산으로 지정되기도 한 바르샤바의 사례 등이 있으며 또 다른 예시로 북한6.25 전쟁 이후 전체 공업의 80% 상실이라는 괴멸적인 피해를 입었음에도 불구하고 계획경제를 통해 몇 년 만에 전후 복구에 성공했고 이를 바탕으로 첨단산업과 중공업 분야에서 향후 20년 간은 북한이 한국을 앞지르는 결과를 낳기도 했다.[6] 이후 폴 크루그먼 등의 경제학자에 의해 이는 생산성 향상이 아니라 노동시간과 자본 등의 양적 요소를 투입한 것에 불과했기 때문에 이후 한계에 직면했다는 점이 드러났다.[7] 우크라이나, 벨라루스, 몰도바슬로베니아크로아티아를 제외한 발칸 반도 국가들 등.[8] 쿠바, 북한 정도나 이에 속할 따름이다. 사실 북한도 고난의 행군 이후 당 중심의 계획경제 체제가 무너지고 시장(장마당) 위주의 경제로 변모하고 있다. 다만 중국의 경우 현실 경제는 자본주의적으로 돌아가지만 공산당의 이념을 완전히 무시할 수는 없어 이를 표방하는 국가 정책을 밀어붙일 때가 종종 있다. 종종 "공동부유"를 슬로건으로 부유층에 대한 억압적 정책을 실시하는 것이 그 예이다.[9] 위 이미지에서도 보듯 호주, 뉴질랜드 정도가 예외이다.[10] 1960년대부터 소련과 마찰을 빚으면서 1970년대 니콜라에 차우셰스쿠 집권기에는 사실상 소련과 갈라져 독자 노선을 탔고, 소련보다는 북한, 중국과 가까워졌다. 미국과도 가까이 지냈으나 1980년대 차우셰스쿠 정권의 인권탄압이 극심해지면서 다시 적대관계가 되었다.[11] 현재 베트남은 인도와 마찬가지로 친러, 친미, 반중 성향의 제3세계 국가로 분류되는 편이다.[12] 당장 반서방 국가 하면 떠올리는 중국, 러시아, 이란, 베네수엘라, 벨라루스, 미얀마, 쿠바만 봐도 민주주의랑은 거리가 매우 멀며 북한은 세습까지 하는 사실상 왕국이나 다름없다.[13] 대표적으로 세르비아가 있으며 반미·친중·친러 국가이지만 민주주의 지수는 결함있는 민주주의로 민주주의 체제를 나름 잘 갖추고 있고 친러 국가인 아르메니아도 민주주의가 어느 정도 돌아가고 있다. 이후 아르메니아는 2020년대 들어 친러 기조가 많이 약해진 모양. 사실 한창 친러이던 시기에도 반서방 국가라고 분류하긴 어려웠다.[14] 대표적으로 쿠웨이트, 사우디아라비아, 바레인 등이 있는데 이들은 친미 국가이기는 하지만 권위주의 국가다. 물론 중동 국가나 아프리카 국가들은 제1세계와 제2세계 사이에서 줄타기를 하고 있는 곳도 많다. 당장 사우디부터 제2세계와의 끈을 놓지는 않고 있다. 그 외에도 때에 따라 반미 정책을 하기도 하는 튀르키예, 여전히 독재 정부가 들어서 있는 아제르바이잔, 싱가포르 등이 포함된다.[15]
#!if 행정구 == null && 속령 == null
[[에스토니아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일:에스토니아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
에스토니아}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 속령 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
행정구}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 행정구 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
속령}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
,
#!if 행정구 == null && 속령 == null
[[리투아니아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일:리투아니아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
리투아니아}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 속령 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
행정구}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 행정구 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
속령}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
,
#!if 행정구 == null && 속령 == null
[[라트비아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일:라트비아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
라트비아}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 속령 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
행정구}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 행정구 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
속령}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
.
[16] 이후
#!if 행정구 == null && 속령 == null
[[체코|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일:체코 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
체코}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 속령 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
행정구}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 행정구 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
속령}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
,
#!if 행정구 == null && 속령 == null
[[슬로바키아|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일:슬로바키아 국기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
슬로바키아}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 속령 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 특별행정구기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
행정구}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
#!if 국명 == null && 행정구 == null
[[틀:국기|{{{#!wiki style="display: inline; color: ;" dark-style="color: ;"
{{{#!wiki style="display: inline-flex; vertical-align: middle; border: .0625rem solid #ddd;" dark-style="border-color: #383b40;"
[[파일: 기.svg|width=24]]}}} {{{#!if 출력 == null
속령}}}{{{#!if 출력 != null
}}}}}}]]
로 분리하는 벨벳 이혼이 이루어진다.
[17] 당연하지만 중국과 인접해있는 나라가 중국과 완전히 교류를 끊는 것은 현실적으로 불가능하다. 원수지간인 일본조차 중국하고의 교류를 끊진 않았다. 더군다나 동남아시아는 경제적으로 중국에 종속되어 있거나 큰 영향을 가지며, 베트남 역시 예외는 아니기 때문에, 국민여론이 아무리 반중이어도 정부는 일정 부분에서 친중 성향을 보이기도 한다.[18] 초창기에는 서방의 지원을 많이 받기도 했으나 2010년대 이후 훈 센의 독재가 가속화되면서 서방과 사이가 틀어지고 대신 중국을 가까이 했다. 그 결과 캄보디아는 2020년대 동남아시아에서 가장 친중 성향이 강하다.[19] 다만 이들 국가들은 냉전 시기에도 제1세계에 속한다고까지 말하기는 어려웠다. 제3세계 국가 중 서방에 우호적인 정도이다. 중국의 경우 아예 명실상부한 제2세계였지만 소련과의 불화로 서방에도 좀 손을 내민 케이스이다.[20] 실제로도 호메이니가 정권을 장악한 후 제일 먼저 한 작업은 이란 투데당, 이란 인민전사기구 등 이란 내에서 활동하던 사회주의-공산주의 세력을 전부 숙청하는 것이었다.[21] 다만 이웃국가이자 EU 회원국인 크로아티아와 사이가 매우 나쁘고, 경제력도 낮은 편이라 현재까지도 EU 가입은 못하고 있다.[22] 이를 인정할 경우 본인들도 코소보의 분리독립을 인정해야 하기 때문이다.[23] 반서방 국가지만 북한과 사이가 나쁜 특이한 케이스이기도 하다.[24] 단 복음주의 개신교가 많이 퍼져 있고 동성애에 반대하는 견해도 일치하기에 정치판에 큰 영향을 끼치는 미국과 우간다의 목사들은 종교적, 정치적으로 많은 교류를 가진다.